Sardar Vallabhbhai Patel Jayanti 2018: વાત સરદાર વલ્લભ ભાઈ પટેલ ની જીવનની.. જાણો કેવી રીતે બનો ‘લોહપુરુષ’

સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ નો જીવન પરિચય: આજે સરદાર પટેલ ની 143 મી જયંતી છે. દેશભર માં તેને રાષ્ટ્રીય એકતા દિવસ ના રૂપ માં મનાવવામાં આવી રહ્યું છે.

પ્રથમ પ્રધાનમંત્રી જવાહર લાલ નેહરુ ની સાથે સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ

આજે સરદાર પટેલ ની 143મી જયંતી છે. દેશ ભર માં તેને રાષ્ટ્રીય એકતા દિવસ ના રૂપ માં મનાવવામાં આવી રહ્યું છે. ભારત ના પહેલા ગૃહમંત્રી સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ આજકાલ આંતરરાષ્ટ્રીય ચર્ચા ના કેન્દ્ર માં છે. ચર્ચા ના કારણે તેમના 143માં જન્મદિવસ ના અવસર પર તેમની 182 મીટર ઉંચી પ્રતિમા નું અનાવરણ. નર્મદા નદી ની ગોદ માં બનેલી સરદાર ની આ પ્રતિમા ને સંસાર ની સૌથી ઉંચી મૂર્તિ હોવાનો શ્રેય પ્રાપ્ત છે. સરદાર પટેલ ને ભારત ની ભૂ-રાજનૈતિક એકતા ની સ્થાપના માટે ખાસ રીતે જવું અને યાદ કરવામાં આવે છે. આજે તેમની 143 મી જયંતી છે. સરદાર ની જયંતી નો બધો દેશ એકતા દિવસ ના રૂપ માં મનાઈ રહ્યું છે.

તેર વર્ષ ની ઉંમર માં લગ્ન- સરદાર પટેલ ગુજરાત ના નડીયાદ માં 31 ઓટ્કોમ્બ્ર 1875 એ જન્મ્યા હતા. માત્ર 13 વર્ષ ની ઉંમર માં જ તેમના લગ્ન ઝાવેર બા થી કરી દેવામાં આવ્યા હતા. ઝાવેર બા વધારે દિવસો સુધી સરદાર પટેલ ની સાથે ના રહી શકી. જ્યારે પટેલ 33 વર્ષ ના હતા ત્યારે ઝાવેર બા નું કેન્સર થી મૃત્યુ થઇ ગયું હતું. જણાવતા જઈએ કે વર્ષ 1909 માં જ્યારે ઝાબેર બા મુંબઈ ના એક હોસ્પિટલ માં ભરતી હતી તે દરમિયાન સરદાર અદાલતી કાર્યવાહી માં વ્યસ્ત હતા. તેટલામાં કોઈ એ ચિઠ્ઠી પર લખીને ઝાવેર બા ના નિધન ની સુચના આપી. સરદાર એ ચિઠ્ઠી ખિસ્સામાં રાખી લીધી અને જીરહ કરવા લાગ્યા. પછી થી તે મુકદ્દમો જીતી ગયા અને કાર્યવાહી સમાપ્ત થયા પછી જ તેમને બધાને પોતાની પત્ની ના નિધન ની સુચના આપી.

ખેડા સત્યાગ્રહ નું કર્યું નેતૃત્વ- પટેલ એ ઇંગ્લેન્ડ થી વકાલત ભણ્યા અને તેના પછી વર્ષ 1913 માં ભારત પાછા ફર્યા. જલ્દી જ તેમને અહીં પોતાની વકાલત જમાવી લીધી. સરદાર મહાત્મા ગાંધી ના સત્યાગ્રહ થી ઘણા પ્રભાવિત હતા. વર્ષ 1918 માં ગુજરાત ના ખેડા માં સુકા ના કારણે ખેડૂત કરી દેવામાં અસમર્થ થઇ ગયા હતા. એવામાં તેમને કર માં રાહત ની માંગ કરી હતી જેને અંગ્રેજ સરકાર એ ખારીજ કરી દેવામાં આવ્યા હતા. એવામાં મહાત્મા ગાંધી ના નિર્દેશ પર તેમને ખેડા માં સત્યાગ્રહ ની અગુઆઇ કરી. પટેલ ના નેતૃત્વ માં ખેડૂતો ના પ્રદર્શન ની આગળ સરકાર ને ઝૂકવું પડ્યું અને કર માં માફી આપવી પડી.

પહેલા ગૃહમંત્રી બન્યા સરદાર- આઝાદી પછી 562 રિયાસતો માં વહેંચાયેલ ભારતીય સંઘ ને એક કરવા મોટો પડકાર હતો. ગૃહમંત્રી હોવાના કારણે સરદાર એ આ જવાબદારી લીધી. તેમને જુનાગઢ, હૈદરાબાદ અને કાશ્મીર ને છોડીને શેષ બધી રિયાસતો ને ભારત માં વિલય કરી દીધો. પછી થી જનમત સંગ્રહ ના આધાર પર જુનાગઢ રિયાસત ને ભારત માં મિલાવવાનું કારનામું પણ પટેલ ના કારણે જ શક્ય થયું. સંસાર ના ઈતિહાર ની આ પહેલી ઘટના છે જેમાં લોહી ની એક ટીપું વહાવ્યા વગર આટલી મોટી માત્રા માં સંપ્રભુ રિયાસતો નો એક રાષ્ટ્ર માં વિલય કરી દેવામાં આવ્યો હોય. હા ફક્ત હૈદરાબાદ રિયાસત ને ભારત માં મિલાવવા માટે સરદાર ને સેના મોકલવાની જરૂરત પડી. જેના પછી ત્યાં ના નિજામ એ આત્મસમર્પણ કરી ભારત માં વિલય ની સ્વીકૃતિ આપી દેવામાં આવી હતી.

સરદાર ની અદ્ધું કુટનીતિક કૌશલ અને નીતિગત દ્રઢતા ના કારણે મહાત્મા ગાંધી એ તેમને ‘લોહપુરુષ’ કહ્યું હતું. લોહપુરુષ સરદાર વલ્લભ ભાઈ પટેલ ને ‘ભારત નો બિસ્માર્ક’ પણ કહેવામાં આવે છે. બિસ્માર્ક એ જર્મન સમ્રાજ્ય ની સ્થાપના માં મહત્વ ની ભૂમિકા ભજવી. તેમને ના ફક્ત દેશ ના એકીકરણ માં ખાસ યોગદાન આપ્યું, પરંતુ પોતાના સિદ્ધાંતો થી પણ ક્યારેય સમજોતા નથી કર્યો. તે કલ્પના માં નહિ, યથાર્થ માં ભરોસો રાખતા હતા. પટેલ માં તે બધા ગુણો ને દેખીને તેમને ‘ભારત નો બિસ્માર્ક’ કહેવામાં આવ્યો.

સાદગી ભરેલું જીવન- સરદાર પટેલ દેશ ના પહેલા પ્રધાનમંત્રી થઇ શકતા હતા. પરંતુ મહાત્માં ગાંધી ના નિર્દેશ પર તેમને આ દાવેદારી થી પોતાનું નામ પાછું લઇ લીધું હતું અને જવાહર લાલ નેહરુ પ્રધાનમંત્રી બન્યા હતા. સરદાર પટેલ નું જીવન બહુ સાદગી ભરેલું હતું. જણાવવામાં આવે છે કે તેમની પાસે પોતાનું મકાન સુધી નહોતું અને તે અમદાવાદ માં એક ભાડા ના મકાન માં રહેતા હતા. 15 ડીસેમ્બર 1950 ને મુંબઈ માં તેમનું નિધન થઇ ગયું હતું. કહે છે કે જ્યારે તેમનું નિધન થયું ત્યારે તેમના બેંક ખાતા માં ફક્ત 260 રૂપિયા હાજર હતા.

‘ભારત રત્ન’ સરદાર પટેલ- સરદાર પટેલ ના નિધન ના 41 વર્ષ પછી સન 1991 માં તેમને દેશ ના સર્વોચ્ચ સમ્માન ભારત રત્ન થી નવાજવામાં આવ્યા. તેમની તરફ થી આ સમ્માન તેમના પૌત્ર વિપીનભાઈ પટેલ એ સ્વીકાર કર્યો હતો.

Story Author- Gujarati Times

Tags:

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *